Somianka

Azyl we dworze

Mieczysław Żemojtel pochodził z Wileńszczyzny. Przed wojną mieszkał w Warszawie pracując w Pocztowej Kasie Oszczędności. W czasie okupacji stracił pracę w stolicy i trafił do Somianki koło Wyszkowa. Pracował tam jako zastępca zarządcy przejętego przez Niemców majątku. W zabudowaniach dworskich schronienie znalazło żydowskie rodzeństwo, znane w okolicy jako Anna i Marian Kowalscy. Pomimo kar grożących za pomaganie Żydom Żemojtel dał im zatrudnienie: Anna pracowała jako pomoc kuchenna i sprzątaczka, a Marian pomagał w ogrodzie.

Na przełomie października i listopada 1942 roku do Somianki przyjechali niemieccy żandarmi. W wyniku donosu dowiedzieli się, że w majątku przebywają Żydzi. Marian uciekł, Anna jednak została złapana i poddana brutalnemu przesłuchaniu. Po bezskutecznych próbach wydobycia od niej informacji, kto był odpowiedzialny za udzielanie pomocy, żandarmi zastrzelili ją przed somiankowskim dworem.

Niemcy aresztowali niemieckiego zarządcę majątku i jego zastępcę – Mieczysława Żemojtela. Po kilku dniach zarządcę zwolniono, ale w związku z podejrzeniem o udzielanie pomocy Żydom aresztowano trzy kobiety pracujące z rodzeństwem. Cała oskarżana czwórka ostatecznie trafiła do obozu koncentracyjnego KL Lublin (Majdanek). Mieczysław Żemojtel zginął tam po zaledwie sześciu dniach pobytu – 19 marca 1943 roku.