Markowa

Upamiętnieni

Zawołani po imieniu

  • Józef Ulma
  • Wiktoria Ulma
  • Stanisława Ulma
  • Antoni Ulma
  • Barbara Ulma
  • Franciszek Ulma
  • Maria Ulma
  • Władysław Ulma

Ratowani

  • Lea Didner
  • Golda Grünfeld
  • Rachela Reśla
  • Saul Goldman
  • Baruch Goldman
  • Mechel Goldman
  • Mojżesz Feiwel Goldman
  • Joachim Goldman

Na strychu

Wiktoria i Józef Ulmowie mieszkali wraz z dziećmi na  obrzeżach wsi Markowa. Kiedy Niemcy w sierpniu 1942 r. nakazali Żydom opuścić wieś, w ich domu znalazły schronienie żydowskie sąsiadki rodziny – Lea Didner i Gołda Grunfeld oraz Rachela – kilkuletnia córka jednej z kobiet. Po pewnym czasie dołączyli do nich znajomy rodziny Ulmów – mieszkający w Łańcucie Saul Goldman i jego dorośli synowie: Baruch, Mechel, Joachim i Mojżesz. Ukrywani pomagali w gospodarstwie, jednak przez większość czasu przebywali na strychu małego domu Ulmów.

Na skutek donosu niemiecka żandarmeria w Łańcucie dowiedziała się o grupie Żydów ukrytej u Ulmów. O świcie 24 marca 1944 r. żandarmi wraz z granatowymi policjantami otoczyli zabudowania rodziny. Następnie Niemcy zamordowali zarówno Żydów jak i Ulmów, nie oszczędzając dzieci i będącej w ciąży Wiktorii. Ofiary zbrodni pochowane zostały w pobliżu miejsca egzekucji. Wkrótce zwłoki rodziny Ulmów przeniesiono na cmentarz parafialny; po wojnie przeniesiono również ciała zamordowanych Żydów: spoczywają na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmów w Jagielle-Niechciałce.

Rodzina Ulmów, podobnie jak niektórzy „Zawołani po Imieniu” zostali uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. 10 września 2023 r. decyzją papieża Franciszka Ulmowie zostali wyniesieni na ołtarze jako błogosławieni.

Śmierć szesnastu osób, w tym siedmiorga dzieci, wstrząsnęła okolicą. Przez lata historia Ulmów stała się częścią nie tylko lokalnej pamięci ale również symbolem śmierci za pomoc Żydom. Dlatego w tym właśnie miejscu, w Markowej, upamiętniamy symboliczną tablicą wszystkich Zawołanych po imieniu.