en

Chmielnik

Upamiętnieni

Zawołani po imieniu

  • Maria Stradowska
  • Wacław Stradowski

Ratowani Żydzi

  • dwaj bracia o nazwisku Pasternak
  • nieznane z imion i nazwiska małżeństwo z ok. 10- letnim dzieckiem

Bez ułaskawienia

Maria (Marianna) Stradowska z trojgiem nastoletnich dzieci: Wacławem, Matyldą i Kazimierą mieszkali w Chmielniku. Maria była wdową; jej mąż Adam zmarł jeszcze przed wybuchem wojny. 

Stradowscy przyjęli pod swój dach pięcioro Żydów, którym udało się uniknąć wywózki do obozu zagłady po likwidacji getta w Chmielniku. Ukryli ich w jednym z pomieszczeń, które Żydzi opuszczali jedynie nocą.

Późnym wieczorem 31 stycznia 1943 roku, wskutek donosu, w domu Stradowskich pojawili się niemieccy żandarmi z chmielnickiego posterunku. W trakcie rewizji odkryli kryjówkę i natychmiast rozstrzelali znajdujących się w niej Żydów. Marii i dzieciom udało się w porę uciec. Stradowscy schowali się w pobliskich zabudowaniach gospodarczych, gdzie przeczekali egzekucję. Po tym zdarzeniu Maria z córkami wróciły do domu, zaś Wacław pozostał w ukryciu. Wyrokiem sądu zostali skazani na śmierć. Wyrok wykonano 23 grudnia 1943 roku.

Zwłoki zabitych Żydów zostały przeniesione na żydowski cmentarz w Chmielniku. Miejsce pochówku ich polskich wspomożycieli wciąż pozostaje nieznane.

en