Brzóza Królewska

Same w nieszczęściu

Katarzyna i Sebastian Kazakowie mieszkali w Brzózie Królewskiej koło Leżajska. Gdy Niemcy rozpoczęli wywózki Żydów do obozu zagłady w Bełżcu, Kazakowie nie odmówili pomocy swoim żydowskim sąsiadom. Najpierw ukrywali u siebie dzieci z rodziny Wachsów. Potem, jesienią 1942 roku, przyjęli pod swój dach Chanę Stiller. W grudniu 1942 roku dołączyli do niej dwaj mężczyźni, w tym jeden identyfikowany jako Chyła Chym vel Eli Springer.

Rankiem 27 marca 1943 roku niemieccy żandarmi w asyście granatowych policjantów otoczyli gospodarstwo Kazaków. Natychmiast rozstrzelali troje Żydów, a następnie zamordowali także Katarzynę i Sebastiana. Ich córki – Agnieszka, przebywająca wówczas na polu, oraz Józefa, której udało się wydostać z domu – uniknęły śmierci, ale musiały się ukrywać. Powróciły do Brzózy Królewskiej dopiero jesienią 1945 roku. Józefa przez lata opiekowała się grobem żydowskich ofiar pochowanych na podwórku, nim szczątki przeniesiono do zbiorowej mogiły w Wierzawicach.